O OURO DO SIL NA POESÍA E NA MÚSICA

A presenza na literatura do ouro do Sil e do túnel romano de Montefurado vén de lonxe. Centrándonos no xénero poético, podemos sinalar varios textos que se centran no impresionante furado perforado nas entrañas da montaña, sen esquecer as aureanas que apañaban as pebidas que o río ía deixando ao seu paso.

MANUEL MARÍA

O poeta chairego, tamén quirogués por liña materna  (“A miña avoa Consuelo, A Quiroguesa”,  do Hospital, aludida en varios poemas) é autor de dous poemas dedicados ao túnel de Montefurado.

O primeiro é un soneto incluído no libro Sonetos ao Val de Quiroga (1988), publicación do Concello de Quiroga,  que conta cunhas fermosas ilustracións de Teixelo (Pin)

Pequeno e vello, ti, Montefurado,
evocas a túa vida estraordinaria,
mitade real, mitade lexendaria:
¡tés por ollos ao monte taladrado!

Andas a cavilar rebrilos de ouro,
baixo a sombra amiga das montañas,
minúsculos horteiros, breves brañas
e salmodias do Sil terrible e mouro.

Mentira foi, cecáis, a tua grandeza
e verdade feroces desenganos
con fames e delirios de riqueza.

Pese á fatalidade, malia aos anos,
á vulgaridade xorda e a tristeza:
¡aínda tés en pé os túneles romanos!

POEMA MANUELMARIA-PIN

 E  volve sobre o tema no 2003 no Cancioneiriño de Valdeorras.

CANCIÓN DE MONTEFURADO

Montefurado é un monte
furado pola avaricia
da vella Roma imperial
que saqueou a Galicia.

Montefurado é un monte,
un penedo rexo e mouro
¡e garda a viva lembranza
dos buscadores de ouro!

Montefurado é un monte
que obrigou ao vello Sil
a dar un berro de dor
e camiñar máis baril.

Montefurado é un monte
furado polos romanos:
¡os seus furados son ollos
que semellan case humanos!

 

Mais non é Manuel María o primeiro que se ocupa deste espazo.   Xa no século XIX escribe VALENTÍN LAMAS CARVAJAL dous poemas nos que se centra na figura das aureanas  que recollen as pebidas de ouro no Sil

  AS AUREANAS D’O SIL

 Mainiñas cal as pombas d’as ribeiras
Xeitosas cal-os xuncos d’as cañadas,
Subrimes, vaporosas com’as fadas,
Tal son as aureanas feiticeiras.

Aluma o sol o val, doura as pradeiras,
Y elas buscan n’as augas sosegadas
As areas de ouro cobizadas;
Mais ven á noite, e fuxen pesareiras.

O Sil é seu amar, a sua alegria,
Teñen n’el sempre fixo o pensamento,
Canto pracer seu corazon ansía;

Lonxe d’alí, de triste acabamento
A garrida aureana morrería,
Cal morre a fror sin-o arrolar d’o vento.

E de novo nestoutro poema:

 Pol-a forza invencibre d’o traballo.
Ti ves correr o Miño maxestoso
Alá lonxe, n’as terras ourensanas,
E vel-o Sil, que leva seu tesouro,
N’as areas de ouro
Que recollen as virxes aureanas: […]

 Nos inicios do século XX, RAMÓN CABANILLAS publica  un poema  de temática amorosa centrado na figura mítica das aureanas.

AUREANA DO SIL

 As areas de ouro,
aureana do Sil,
son as bágoas acedas
que me fas chorar ti.

Se queres ouro fino,
aureana do Sil,
abre o meu corazón,
tés de atopalo alí.

Co que collas no río,
aureana do Sil,
mercarás cando moito
un amor infeliz.

Para dar cun cariño
verdadeiro has de vir
enxoitar os meus ollos,
aureana do Sil!

(A rosa de cen follas, 1927)

 O compositor Federico Mompou musicou este poema en 1951 para interpretación vocal no lied “Aureana do Sil”, estreado no Liceo Recreo de Ourense en xuño dese ano pola soprano Carmen Pérez Durias, acompañada ao piano por Carmen Díaz Martín. Poden escoitarse en youtube diversas versións, entre elas ESTA  (A estrofa 2ª non aparece no libro orixinal)

O túnel romano e o ouro do Sil aparecen tamén no poema FOTOGRAMAS DENDE A BEIRA (2014) de CELIA PARRA DÍAZ.

SECUENCIA 1. INTERIOR / DÍA – Vagón de tren serpeando a ribeira

Un fulgor

no gume da navalla.

Así o tren polo val.

 

Desde a fiestra a paisaxe toda en plano secuencia

bramando exuberante

que a maior beleza se alonga

fóra de cadro.

[…]

SECUENCIA 3. INTERIOR / DÍA – Vagón de tren. Canóns do Sil. Solpor

[..]

E adiviño na superficie o escintilar antigo das pebides

imaxino os servos do César dinamitando Montefurado

só para peneirar esa estrela extinta

que fará brillar o pescozo

das súas amantes.

[…]

A boca do monte remata cun epílogo a modo de cantar de cego.

ROMANCE DE MONTEFURADO 2

Seguramente non sexan estes os únicos textos poéticos sobre o tema. Pescudar outros será unha tarefa interesante!

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s